ລາຄາໄຟຟ້າໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ສູງຂຶ້ນ: ຄວາມຮ້ອນ ແລະ ຄວາມຕ້ອງການຊຸກຍູ້ສອງຝ່າຍ, ລາຄາໄຟຟ້າໃນຕະຫຼາດສົດສູງສຸດໃນປີນີ້

Tháng Bảy Nóng Bức: Đông Nam Á Trải Qua Đợt Nóng Kéo Dài Hiếm Gặp

Kể từ tháng 7 năm 2026, khu vực Đông Nam Á đã phải hứng chịu tình trạng nhiệt độ cao kéo dài một cách bất thường. Nhiều quốc gia như Lào, Việt Nam, Thái Lan và Campuchia nhiều lần vượt ngưỡng 40 độ C, và một số nơi thậm chí đạt tới 44 độ C. Nhiệt độ cực đoan đã trực tiếp thúc đẩy nhu cầu điện làm mát của cả dân cư và thương mại tăng vọt, cùng với sự phục hồi sản xuất công nghiệp, khiến tải điện khu vực liên tục thiết lập kỷ lục mới. Theo dữ liệu mới nhất từ Trung tâm Năng lượng ASEAN (ACE), trong tuần cuối cùng của tháng 7, tổng nhu cầu điện của sáu quốc gia Đông Nam Á (Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan, Việt Nam) đã tăng 12% so với cùng kỳ năm trước, đạt mức cao nhất trong lịch sử.

Giá Điện Thị Trường Tức Thời Tăng Vọt

Sự gia tăng nhu cầu nhanh chóng được truyền đến thị trường điện giao ngay. Lấy Việt Nam làm ví dụ, giá thanh toán trung bình tại thị trường điện bán buôn phía Nam nước này vào ngày 29 tháng 7 đạt 85 USD/MWh, tăng 38% so với mức trung bình tháng 6, thiết lập kỷ lục cao nhất kể từ tháng 1 năm 2025. Trung tâm Giao dịch Điện Thái Lan cho thấy giá điện giao ngay vào giờ cao điểm ngày 28 tháng 7 đã tăng vọt lên 120 USD/MWh, tăng gần 50% so với cùng kỳ năm trước. Giá giao ngay tại lưới điện Luzon của Philippines thậm chí đã vượt 150 USD/MWh, buộc cơ quan quản lý năng lượng phải kích hoạt cơ chế giới hạn giá (150 USD/MWh).

Tại Lào, mặc dù giá điện trong nước tương đối ổn định, nhưng với vai trò là nước xuất khẩu điện khu vực, giá điện mà Tổng công ty Điện lực Lào (EDL) bán cho Thái Lan và Việt Nam cũng đã tăng. Theo nguồn tin nội bộ của EDL, giá điện xuất khẩu sang Thái Lan trong tháng 7 đã được điều chỉnh tăng 15%, với doanh thu xuất khẩu dự kiến tăng khoảng 20 triệu USD trong tháng. Lợi thế kết nối lưới điện của Lào đã được thể hiện trong đợt nắng nóng này; mặc dù nguồn thủy điện bị ảnh hưởng bởi hạn hán, nhưng lượng mưa đầu mùa vẫn hỗ trợ một phần năng lực xuất khẩu.

Phân Tích Nguyên Nhân: Sự Kết Hợp Của Nhiều Yếu Tố

• Thời Tiết Cực Đoan: Trong tháng 7, Đông Nam Á chịu ảnh hưởng bất thường của áp cao cận nhiệt đới, khiến nhiệt độ cao kéo dài và trên diện rộng, đồng thời nhiệt độ ban đêm không giảm, duy trì nhu cầu làm mát ở mức cao suốt cả ngày.
• Nguồn Thủy Điện Không Đủ: Các quốc gia chủ yếu về thủy điện như Lào và Việt Nam đã trải qua hạn hán trong những tháng trước, mực nước hồ thấp, dẫn đến sản lượng thủy điện giảm. Mặc dù tháng 7 đã bước vào mùa mưa, nhưng lượng mưa ban đầu còn hạn chế, sự phục hồi của thủy điện diễn ra chậm, buộc điện nhiệt và điện khí hóa bằng khí đốt phải tăng cường sản xuất.
• Chi Phí Khí Gas Tăng: Giá khí gas toàn cầu đã biến động tăng kể từ tháng 6, giá giao ngay LNG châu Á đã vượt 12 USD/thẻ triệu BTU vào giữa tháng 7, đẩy chi phí biên của điện khí hóa tăng lên. Các quốc gia phụ thuộc vào điện khí hóa bằng khí gas như Thái Lan và Indonesia chịu ảnh hưởng trực tiếp từ giá khí quốc tế.
• Hạn Chế Điện Than: Một số nhà máy điện than bị lão hóa hoặc bị hạn chế bởi các chính sách bảo vệ môi trường, không thể nhanh chóng tăng công suất; ví dụ, một số nhà máy điện than cũ ở Philippines đã ngừng hoạt động do sự cố, làm gia tăng tình trạng thiếu hụt nguồn cung.

Tác Động và Triển Vọng

Sự tăng giá điện đang gây áp lực lên kinh tế và đời sống của các quốc gia. Hiệp hội Công nghiệp Thái Lan cho biết, chi phí điện cao sẽ làm giảm lợi nhuận của ngành sản xuất, đặc biệt là các ngành tiêu thụ nhiều điện như luyện nhôm và hóa chất. Người dân Việt Nam, do điều chỉnh giá điện theo bậc thang, dự kiến hóa đơn tiền điện tháng này sẽ tăng 20-30%. Để giảm bớt áp lực, các chính phủ đã thực hiện nhiều biện pháp: Bộ Công Thương Việt Nam yêu cầu lưới điện tăng cường mua điện từ Lào và Trung Quốc; Bộ Năng lượng Thái Lan tuyên bố tạm thời giảm thuế tiêu thụ đối với điện chạy bằng dầu diesel; trong khi Philippines thực hiện giới hạn giá nghiêm ngặt hơn đối với thị trường điện giao ngay.

Nhìn về tương lai, các cơ quan khí tượng dự báo nhiệt độ cao ở Đông Nam Á sẽ tiếp tục kéo dài đến giữa tháng 8, và nhu cầu điện vẫn sẽ duy trì ở mức cao. Tuy nhiên, sự gia tăng lượng mưa trong mùa mưa được kỳ vọng sẽ dần cải thiện tình hình thủy điện, từ đó giảm áp lực cho điện nhiệt. Về phía Lào, khi mùa mưa sâu hơn, sản lượng thủy điện được dự báo sẽ tăng, năng lực xuất khẩu sẽ tiếp tục mở rộng, và có hy vọng sẽ tiếp tục hưởng lợi từ mức giá điện khu vực cao. Về lâu dài, đợt nắng nóng này một lần nữa nêu bật tính dễ bị tổn thương của lưới điện Đông Nam Á, thúc đẩy ngày càng nhiều lời kêu gọi triển khai năng lượng tái tạo và lưu trữ năng lượng.

Thông báo giá năng lượng tức thời: Các nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ sự biến động giá giao ngay của thị trường điện Đông Nam Á, đặc biệt là các quốc gia như Việt Nam, Thái Lan và Philippines, cũng như động thái giá điện xuất khẩu của Lào. Khuyến nghị các doanh nghiệp liên quan tận dụng hợp đồng kỳ hạn để khóa chi phí, hoặc chú ý đến các cơ hội đầu tư trong lĩnh vực lưu trữ năng lượng và quản lý hiệu suất năng lượng.