Ngày 28 tháng 7 năm 2026, giá than đá nhiệt ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đã tăng vọt lên mức cao nhất trong năm, với chỉ số giao ngay Newcastle cơ sở đóng cửa ở mức 152,3 USD/tấn, tăng 12% so với cùng kỳ tháng trước. Đây là mức tăng hàng tháng lớn nhất kể từ mùa đông năm 2025, đánh dấu việc thị trường than lại rơi vào tình trạng căng thẳng khi mùa cao điểm tiêu thụ điện vào mùa hè đang đến gần.
Sóng nhiệt bao trùm Châu Á - Thái Bình Dương, nhu cầu điện nhiệt tăng vọt
Các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, và Việt Nam đã phải hứng chịu tình trạng nhiệt độ cực đoan kéo dài kể từ giữa tháng 7, với nhiệt độ ở nhiều nơi vượt quá 40 độ C, làm tăng đáng kể tải của điều hòa không khí. Dữ liệu từ lưới điện quốc gia Trung Quốc cho thấy, vào ngày 27 tháng 7, tải điện tối đa trên toàn quốc đạt 1,32 tỷ kWh, tăng 8,6% so với cùng kỳ năm ngoái, trong đó tỷ trọng sản lượng điện nhiệt chiếm hơn 70%. Bộ Điện lực Ấn Độ đã khẩn cấp yêu cầu tất cả các nhà máy điện than hoạt động hết công suất, nhưng lượng dự trữ than chỉ đủ cho 12 ngày, là mức thấp nhất trong gần hai năm.
Tại Đông Nam Á, Việt Nam, do nguồn cung thủy điện không đủ, sản lượng điện nhiệt đã tăng 25% so với cùng năm, làm tăng thêm sự phụ thuộc vào than nhập khẩu. Các quốc gia như Philippines và Thái Lan cũng đã khởi động các kế hoạch mua than khẩn cấp, đẩy nhanh sự tăng giá trong khu vực.
Nguồn cung liên tục gặp trục trặc, xuất khẩu của Indonesia và Úc bị cản trở
Indonesia, quốc gia xuất khẩu than nhiệt lớn nhất thế giới, đã phải hứng chịu mưa lớn và lũ lụt liên tục trong tháng 7, khiến nhiều mỏ than ở Kalimantan, khu vực sản xuất chính, phải ngừng hoạt động, và vận tải đường sắt cũng như cảng biển bị gián đoạn. Bộ Năng lượng và Tài nguyên Khoáng sản Indonesia cho biết, sản lượng than trong ba tuần đầu tháng 7 đã giảm 18% so với cùng kỳ, và lượng xuất khẩu giảm 22%. Đồng thời, các mỏ than ở New South Wales và Queensland, Úc, cũng ghi nhận sự sụt giảm sản lượng do tranh chấp lao động và hoạt động bảo trì. Sự thắt chặt đồng thời từ hai quốc gia cung cấp này đã khiến tài nguyên giao ngay trên thị trường Châu Á - Thái Bình Dương trở nên khan hiếm, buộc người mua phải cạnh tranh để nâng giá mua.
Ngoài ra, việc xuất khẩu than từ cảng Richards Bay, Nam Phi, tiếp tục bị hạn chế do tắc nghẽn đường sắt. Mặc dù lượng xuất khẩu trực tiếp sang Châu Á - Thái Bình Dương không nhiều, nhưng nó đã gián tiếp đẩy giá vận chuyển than toàn cầu lên cao, và tiếp tục lan truyền đến chi phí đến cảng.
Giai đoạn chuyển đổi xanh, vai trò "trọng lượng" của điện than được thể hiện rõ
Mặc dù các quốc gia đang đẩy nhanh việc triển khai năng lượng tái tạo, nhưng điện mặt trời và điện gió vẫn bị giới hạn bởi điều kiện thời tiết và thiếu tính ổn định trong thời tiết cực đoan. Các chuyên gia của Hiệp hội các công ty điện lực Trung Quốc chỉ ra rằng, chi phí hệ thống lưu trữ hiện vẫn còn cao, chưa thể thay thế hoàn toàn vai trò điều chỉnh của điện than, và vị thế của than như một nguồn năng lượng cơ bản khó có thể bị lung lay trong ngắn hạn. Trong nửa đầu năm 2026, mức tiêu thụ than ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đã tăng 4,3% so với cùng năm, và dự kiến sẽ đạt mức cao kỷ lục trong cả năm.
Báo cáo mới nhất của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cũng nhấn mạnh rằng tốc độ loại bỏ điện than ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương chậm hơn dự kiến, đặc biệt là các dự án điện than đang được xây dựng ở Indonesia và Việt Nam vẫn còn quy mô lớn, và nhu cầu than sẽ duy trì tính cứng rắn trong ba năm tới.
Truyền dẫn chi phí hạ nguồn, nhiều quốc gia đối mặt với áp lực lạm phát
Sự tăng giá than đã bắt đầu lan truyền sang điện công nghiệp và sản xuất. Giá điện công nghiệp ở một số tỉnh Trung Quốc đã tăng 20%, gây áp lực chi phí lớn cho các doanh nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng như điện phân nhôm và xi măng. Công ty Điện lực Quốc gia Ấn Độ cho biết, chi phí sản xuất điện trong tháng 7 đã tăng 15% so với cùng năm, có thể dẫn đến việc tăng giá điện. Tập đoàn Điện lực Việt Nam buộc phải cắt giảm hạn ngạch cung cấp điện cho người dùng công nghiệp để ưu tiên đảm bảo điện cho người dân.
Các nhà phân tích thị trường nhận định, trong bối cảnh nút thắt nguồn cung chưa được giải quyết và thời tiết nóng kéo dài, giá than ở Châu Á - Thái Bình Dương trong tháng 8 có thể vượt qua 160 USD/tấn, và trong quý IV cần chú ý đến hiệu ứng thúc đẩy của hiện tượng El Niño đối với thủy điện và rủi ro điều chỉnh chính sách.
Triển vọng: Tăng giá cao trở thành bình thường, cơ hội và rủi ro đầu tư cùng tồn tại
Trong ngắn hạn, thị trường than Châu Á - Thái Bình Dương sẽ duy trì trạng thái cân bằng cung cầu chặt chẽ, giá dễ tăng khó giảm. Đối với các nhà đầu tư, cổ phiếu than và các hợp đồng tương lai liên quan có cơ hội giao dịch, nhưng cần cảnh giác với rủi ro dài hạn do chính sách phát thải carbon của các quốc gia và sự tăng tốc thay thế năng lượng mới. Lao Padi Asia Finance sẽ tiếp tục theo dõi giá năng lượng tức thời, cung cấp cho bạn những thông tin thị trường và tham khảo quyết định tiên tiến nhất.
