ວັນທີ 1 ສິງຫາ 2026, ວຽງຈັນ, ໄດ້ມີການລົງນາມໃນຂໍ້ຕົກລົງທີ່ເປັນບາດກ້າວສຳລັບການຂະຫຍາຍການຄ້າໄຟຟ້າໃນພາກພື້ນ, ໃນກອງປະຊຸມລັດຖະມົນຕີພະລັງງານອາຊຽນທີ່ສິ້ນສຸດລົງເມື່ອບໍ່ດົນມານີ້. ບັນດາລັດຖະມົນຕີພະລັງງານຂອງ ສປປ ລາວ, ໄທ, ມາເລເຊຍ ແລະ ຫວຽດນາມ ໄດ້ເຫັນດີຮ່ວມກັນໃນການຮ່ວມມືການຄ້າໄຟຟ້າຂ້າມຊາຍແດນ, ໂດຍມີແຜນທີ່ຈະຍົກລະດັບຄວາມສາມາດໃນການສົ່ງໄຟຟ້າຂ້າມຊາຍແດນຂອງຕາຂ່າຍໄຟຟ້າອາຊຽນໃຫ້ໄດ້ເຖິງ 20 ກິໂລວັດໃນປີ 2030. ໃນຖານະປະເທດຜະລິດໄຟຟ້າພະລັງນ້ຳທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້, ສປປ ລາວ ຈະມີບົດບາດສຳຄັນໃນຂະບວນການເຊື່ອມໂຍງພະລັງງານໃນພາກພື້ນນີ້.
ການຂະຫຍາຍຕາຂ່າຍໄຟຟ້າອາຊຽນ: ຈາກວິໄສທັດສູ່ການປະຕິບັດ
ແນວຄິດກ່ຽວກັບຕາຂ່າຍໄຟຟ້າອາຊຽນ (ASEAN Power Grid) ໄດ້ຖືກນຳສະເໜີເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 1997, ໂດຍມີຈຸດປະສົງເພື່ອຈັດສັນຊັບພະຍາກອນໄຟຟ້າໃນພາກພື້ນໃຫ້ມີປະສິດທິພາບຜ່ານສາຍສົ່ງໄຟຟ້າຂ້າມຊາຍແດນ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ໂຄງການດັ່ງກ່າວໄດ້ດຳເນີນໄປຊ້າໆເປັນເວລາດົນເນື່ອງຈາກຄວາມແຕກຕ່າງຂອງລະບົບໄຟຟ້າໃນແຕ່ລະປະເທດ ແລະ ຂໍ້ຈຳກັດດ້ານໂຄງສ້າງພື້ນຖານ. ຈົນກວ່າໃນສອງສາມປີທີ່ຜ່ານມາ, ເມື່ອອັດຕາສ່ວນຂອງພະລັງງານທົດແທນເພີ່ມຂຶ້ນ ແລະ ຄວາມຕ້ອງການການສົ່ງອອກໄຟຟ້າພະລັງນ້ຳຂອງ ສປປ ລາວ ເພີ່ມຂຶ້ນ, ການເຊື່ອມໂຍງຕາຂ່າຍໄຟຟ້າຈຶ່ງໄດ້ກາຍເປັນຈຸດສຸມຂອງທຸກພາກສ່ວນອີກຄັ້ງ.
ອີງຕາມຂໍ້ຕົກລົງທີ່ໄດ້ລົງນາມໃນຄັ້ງນີ້, ບັນດາສີ່ປະເທດຈະເລີ່ມຕົ້ນການຍົກລະດັບສາຍສົ່ງໄຟຟ້າໂດຍເນັ້ນໃສ່ ສປປ ລາວ-ໄທ-ມາເລເຊຍ ແລະ ສປປ ລາວ-ຫວຽດນາມ ກ່ອນ. ຄາດວ່າໃນປີ 2028, ໄຟຟ້າທີ່ສົ່ງອອກຈາກ ສປປ ລາວ ຈະເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງໜ້ອຍ 3 ກິໂລວັດ, ເທົ່າກັບກຳລັງການຜະລິດຂອງໂຮງງານໄຟຟ້າພະລັງນ້ຳຂະໜາດໃຫຍ່ສອງແຫ່ງ.
“ແບັດເຕີຣີອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້” ຂອງ ສປປ ລາວ ກັບການຟື້ນຕົວ
ສປປ ລາວ ມີຊັບພະຍາກອນນ້ຳອຸດົມສົມບູນ, ໂດຍປະລິມານທິດສະດີຂອງແມ່ນ້ຳຂອງ ແລະ ສາຍນ້ຳຂອງ ປະມານ 26 ພັນເມກາວັດ. ໃນຊຸມປີມໍ່ໆມານີ້, ພາກລັດລາວ ໄດ້ສົ່ງເສີມການພັດທະນາໄຟຟ້າພະລັງນ້ຳຢ່າງຫ້າວຫັນ, ບໍ່ພຽງແຕ່ຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການໄຟຟ້າພາຍໃນເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງຖືການສົ່ງອອກໄຟຟ້າເປັນເສົາຫຼັກຂອງການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດຂອງຊາດ. ປະຈຸບັນ, ສປປ ລາວ ໄດ້ມີໂຮງງານໄຟຟ້າພະລັງນ້ຳທີ່ນຳມາໃຊ້ງານແລ້ວຫຼາຍກວ່າ 80 ແຫ່ງທົ່ວປະເທດ, ຜະລິດໄຟຟ້າປະຈໍາປີປະມານ 50 ຕື້ກິໂລວັດຊົ່ວໂມງ, ໂດຍ 75% ຂຶ້ນໄປຖືກສົ່ງອອກໃຫ້ປະເທດເພື່ອນບ້ານ.
- ຫຼັງຈາກການເປີດທາງລົດໄຟ ລາວ-ຈີນ, ຕົ້ນທຶນການຂົນສົ່ງອຸປະກອນ ແລະ ວັດສະດຸບຳລຸງຮັກສາໄຟຟ້າຂອງ ສປປ ລາວ ໄດ້ຫຼຸດລົງຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ;
- ໄທ ເປັນຜູ້ຊື້ໄຟຟ້າທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງ ສປປ ລາວ, ໂດຍສັນຍາຊື້ໄຟຟ້າໃນໄລຍະຍາວໄດ້ກວມເຖິງປີ 2035;
- ຫວຽດນາມ ແລະ ມຽນມາ ກໍໄດ້ເພີ່ມໂຄຕາການຊື້ໄຟຟ້າຈາກ ສປປ ລາວ ຕາມລຳດັບ.
ການປ່ຽນແປງຮູບແບບພະລັງງານໃນພາກພື້ນ: ຜົນປະໂຫຍດຮ່ວມກັນ
ການສ້າງຕາຂ່າຍໄຟຟ້າອາຊຽນໃຫ້ໄວຂຶ້ນ ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນການຍົກລະດັບໂຄງສ້າງພື້ນຖານເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງຈະປ່ຽນແປງແຜນທີ່ການຄ້າພະລັງງານໃນພາກພື້ນອີກດ້ວຍ. ໃນດ້ານໜຶ່ງ, ມາເລເຊຍ ແລະ ຫວຽດນາມ ສາມາດຫຼຸດການເພິ່ງພາອາໄສການຜະລິດໄຟຟ້າຈາກເຊື້ອໄຟຟອດຊິລ ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນຄວາມກົດດັນຂອງເປົ້າໝາຍການຫຼຸດການປ່ອຍກາກບອນ ໂດຍການນຳເຂົ້າໄຟຟ້າພະລັງນ້ຳຂອງ ສປປ ລາວ; ໃນອີກດ້ານໜຶ່ງ, ສປປ ລາວ ສາມາດນຳໃຊ້ຂໍ້ໄດ້ປຽບທາງພູມສາດເພື່ອປ່ຽນຊັບພະຍາກອນນ້ຳໃຫ້ກາຍເປັນລາຍຮັບຕ່າງປະເທດທີ່ໝັ້ນຄົງ.
ນັກວິເຄາະຈາກອົງການພະລັງງານສາກົນ (IEA) ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ, ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ເປັນໜຶ່ງໃນພາກພື້ນທີ່ມີການເຕີບໂຕຂອງຄວາມຕ້ອງການພະລັງງານໄວທີ່ສຸດໃນໂລກ, ການເຊື່ອມໂຍງຕາຂ່າຍໄຟຟ້າຊ່ວຍເພີ່ມຄວາມຍືດຫຍຸ່ນຂອງລະບົບໂດຍລວມ ແລະ ຫຼຸດຕົ້ນທານການເຊື່ອມຕໍ່ພະລັງງານທົດແທນ. ຕົວຢ່າງ ສປປ ລາວ, ໄຟຟ້າສ່ວນເກີນໃນລະດູຝົນສາມາດສົ່ງໄປໃຫ້ປະເທດເພື່ອນບ້ານທີ່ຂາດໄຟໄດ້, ໃນຂະນະທີ່ໃນລະດູແລ້ງ ສາມາດຊົດເຊີຍກັນໄດ້ຜ່ານການສະສົມໃນພາກພື້ນ.
ສິ່ງທ້າທາຍ ແລະ ທ່າແຮງ
ເຖິງວ່າທ່າແຮງຈະກວ້າງຂວາງ, ແຕ່ການສ້າງຕາຂ່າຍໄຟຟ້າອາຊຽນຍັງປະເຊີນກັບສິ່ງທ້າທາຍດ້ານການລົງທຶນບໍ່ພຽງພໍ ແລະ ການປະສານງານລະບົບ. ທະນາຄານໂລກ ປະເມີນວ່າ, ການບັນລຸການເຊື່ອມໂຍງຕາຂ່າຍໄຟຟ້າອາຊຽນຢ່າງສົມບູນ ຕ້ອງໃຊ້ເງິນຫຼາຍກວ່າ 50 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ. ຮອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີຂອງ ສປປ ລາວ ໄດ້ກ່າວໃນຊ່ວງກອງປະຊຸມວ່າ, ຍິນດີຕ້ອນຮັບທຶນສາກົນເຂົ້າຮ່ວມໂຄງການປັບປຸງສາຍສົ່ງໄຟຟ້າ ແລະ ຕາຂ່າຍໄຟຟ້າອັດສະລິຍະຂອງ ສປປ ລາວ, ໂດຍລັດຖະບານຈະສະໜອງກົນໄກການຄືນການລົງທຶນທີ່ໝັ້ນຄົງ.
ໃນແນວໂນ້ມໄລຍະຍາວ, ດ້ວຍການດຳເນີນການຂອງ “ແຜນການຮ່ວມມືພະລັງງານອາຊຽນ”, ຕະຫຼາດໄຟຟ້າໃນພາກພື້ນມີແນວໂນ້ມທີ່ຈະບັນລຸການເຊື່ອມໂຍງເບື້ອງຕົ້ນໃນທ້າຍປີ 2026. ຖານະທີ່ເປັນເອກະລັກຂອງ ສປປ ລາວ ໃນຖານະ “ແບັດເຕີຣີອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້” ກໍຈະຖືກສ້າງໃຫ້ແຂງແກ່ນຍິ່ງຂຶ້ນ.
